Publieke omroep in beeld; Terugblik

De aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer in 2008 deed in het rapport Publieke omroep in beeld zijn grotendeels opgevolgd. Op de volgende punten concluderen we dat dit nog niet of niet geheel het geval is:

Toezicht Commissariaat onvoldoende risicogericht
In ons onderzoek uit 2008 concludeerden we dat bij het Commissariaat voor de Media een risicoanalyse en een toezichtsvisie ontbraken. Inmiddels blijkt het Commissariaat wel een risicoanalyse te hebben opgesteld. De aanpak die het Commissariaat hanteert is echter nog steeds overwegend generiek: het analyseert en beoordeelt de financiële stukken van alle landelijke publieke omroepen. Daardoor besteedt het Commissariaat relatief weinig tijd aan risicogerichte, meer diepgaande onderzoeken bij één of enkele omroepen.

Nog steeds overlap tussen toezichthouders
In ons eerdere onderzoek signaleerden wij dat activiteiten van het Commissariaat voor de Media, de Commissie Integriteit Publieke Omroep (CIPO) en de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) met een toezichthoudend karakter elkaar leken te overlappen. Op ambtelijk niveau en op eigen initiatief van het Commissariaat en CIPO is hieraan wel enige aandacht besteed. Ook heeft de minister een voorstel gedaan om voor de mogelijkheid om de bevoorschotting van omroepen stop te zetten de rolverdeling tussen de NPO en het Commissariaat te verduidelijken. Met deze maatregelen is slechts in beperkte mate de overlap van de activiteiten aangepakt.

Raden van toezicht vooral kritisch adviseur
In het rapport uit 2008 hadden we twijfels over de bevoegdheden van de raden van toezicht van de publieke omroepen, waarvan er toen nog vele in oprichting waren. In 2010 constateren we dat een onafhankelijke attitude van groot belang is voor effectief toezicht. Raden van toezicht waar oud-bestuurders zitting in nemen, wekken de schijn minder onafhankelijk te zijn, zeker als deze oud-bestuurders ruim betaald worden. Verder zouden sommige raden van toezicht volgens ons proactiever kunnen handelen als zij zich laten leiden door een eigen risicoanalyse. Idealiter benoemen ze daarbij – meer dan nu het geval is - niet alleen externe risico’s, maar ook risico’s in de interne beheersing van bedrijfsprocessen, bijvoorbeeld bij afspraken over de beloning van presentatoren en bij overeenkomsten met producenten.

De minister, die streeft naar lagere toezichtlasten, stelt in reactie op dit onderzoek dat er wel degelijk afstemming is van werkzaamheden en ontkent onvoldoende te hebben gedaan. Volgens ons kan er echter meer vooruitgang worden geboekt.
Naast het Ministerie van OCW hebben het Commissariaat voor de Media, CIPO, de NPO en de raden van toezicht van de landelijke publieke omroepen gereageerd op ons onderzoek. Deze reacties vindt u op deze site.