Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2008

Het kabinet heeft in 2006 besloten jaarlijks een nationale verklaring te gaan opstellen over het beheer en de besteding van EU-gelden in Nederland. Met de invoering van deze 'EU-lidstaatverklaring' wil Nederland bijdragen aan een beter beheer, een betere verantwoording en een betere controle van de gelden die Nederland afdraagt en ontvangt vanuit de EU.

De Algemene Rekenkamer is gevraagd om jaarlijks een oordeel te geven over de EU-lidstaatverklaring. Dit is het derde jaar dat wij dat doen.

De Nederlandse EU-lidstaatverklaring over 2008 heeft betrekking op de landbouwuitgaven en -vorderingen die Nederland heeft gedeclareerd ten laste van het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO). Het gaat in 2008 per saldo om in totaal € 878 miljoen aan uitgaven en een totaalsaldo van € 23,2 miljoen aan ingestelde vorderingen.

Dit jaar strekt de Nederlandse EU-lidstaatverklaring zich voor het eerst ook uit over de structuurfondsen: het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees Visserijfonds (EVF). Nederland heeft in 2008 echter nog geen structuurfondsuitgaven gedeclareerd bij de Europese Commissie.

• Oordeel over de totstandkoming van de lidstaatverklaring
• Oordeel over de kwalificaties in de lidstaatverklaring

Oordeel over de totstandkoming van de lidstaatverklaring

De EU-lidstaatverklaring 2008, zoals die door de minister van Financiën namens het kabinet is afgegeven, is op deugdelijke wijze tot stand gekomen. Onze aanbevelingen van twee jaar geleden om de deelverklaringen van de verantwoordelijke vakministers te voorzien van 'assurance' (een accountantsverklaring), en inzicht te geven in de criteria die zijn gehanteerd om zaken al dan niet te melden in de lidstaatverklaring, zijn vorig jaar en dit jaar opgevolgd. Dit geldt ook voor de deelverklaringen bij de drie afzonderlijke structuurfondsen.

Oordeel over de kwalificaties in de lidstaatverklaring

De EU-lidstaatverklaring 2008 geeft een deugdelijke kwalificatie van het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en de daarin vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de Europese landbouwgelden die Nederland in 2008 heeft afgedragen aan respectievelijk ontvangen uit het ELGF en het ELFPO.

Een kanttekening plaatsen we bij de tijdige beschikbaarheid van de benodigde controle-informatie. Dit jaar konden wij niet tijdig beschikken over actuele uitkomsten van door medeoverheden uitgevoerde controles op de naleving van 'randvoorwaarden' (milieuvoorwaarden waaraan agrariërs moeten voldoen om in aanmerking te komen voor landbouwsubsidies) en ook niet over de uitkomsten van Douanecontroles op de export van landbouwproducten. Deze informatie is nodig om te kunnen beoordelen of landbouwsubsidies rechtmatig aan eindbegunstigden zijn toegekend. Er is ten opzichte van vorig jaar vooruitgang, maar de verwerking van inspectiegegevens in de administratie en de verantwoording door de inspectiediensten is nog niet optimaal.

De EU-lidstaatverklaring 2008 geeft ook een deugdelijke kwalificatie van de financiële transacties tot en met het niveau van eindbegunstigden. Het kabinet stelt in de verklaring dat de landbouwuitgaven en ontvangsten van 2008 in overeenstemming waren met de relevante wet- en regelgeving, maar maakt een voorbehoud bij de controle op de naleving van randvoorwaarden.

De minister van Financiën is (mede namens de bewindspersonen van EZ, LNV en SZW) tevreden met ons over het algemeen positieve oordeel over de EU-lidstaatverklaring 2008. De reactie op de aanbevelingen is positief. Over de beschikbaarheid van inspectiegegevens stelt de minister voor dat de Algemene Rekenkamer samen met de minister van LNV gaat bekijken, in het kader van de volgende lidstaatverklaring (over 2009), hoe de informatie over actuele controles op een overzichtelijke en handzame wijze beschikbaar kan worden gesteld.

Bij de landbouwfondsen blijft informatievoorziening over de inspectieresultaten een belangrijk aandachtspunt. Alle basisgegevens van uitgevoerde controles zouden uniform moeten worden vastgelegd, aan de hand van eenduidige definities. Van belang is ook dat de beheersverslagen van inspectiediensten tijdig beschikbaar zijn. Daarnaast vragen wij de minister van LNV om de kwaliteit van de uitvoering van inspecties te bewaken.

Bij de structuurfondsen vragen we specifiek aandacht voor het EFRO. Gezien de complexe structuur van de beheer- en controlesystemen bij dit Europese fonds bevelen wij aan dat de minister van Economische Zaken vanuit haar toezichtsverantwoordelijkheid de kwaliteit van de uitvoering op decentraal niveau extra kritisch volgt, bewaakt en indien nodig corrigerende maatregelen treft.