Op weg van aanbod naar vraag in zorg en onderwijs

• Conclusie
• Aanbevelingen

We hebben onderzoek gedaan naar het beleid in de sectoren zorg en onderwijs dat gericht is op de transitie van aanbodsturing naar meer vraagsturing. Bij vraagsturing staat de vraag van de gebruikers van de dienstverlening meer centraal. Vraagsturing is volop in ontwikkeling. Daarom is dit onderzoek verkennend van opzet. Voor dit onderzoek zijn we bij het Ministerie van VWS en het Ministerie van OCW nagegaan hoe zij in hun beleid invulling geven aan vraagsturing dan wel het stelsel zo vormgeven dat aanbieders meer rekening houden met de wensen van de gebruikers.

Conclusie

Wat we bij beide ministeries zien is dat ze vergelijkbare randvoorwaarden van belang achten voor het vormgeven van vraagsturing: versterken van de positie van de vrager, creëren van ruimte voor instellingen (en marktprikkels in de zorg), en transparantie van het zorgaanbod. In het beleid van beide sectoren wordt voor het stimuleren van vraagsturing een mix van verschillende instrumenten ingezet: in de zorg wordt ingezet op economische en participatieve instrumenten en in het onderwijs worden vooral participatieve instrumenten ingezet.

Vooral over de samenhang tussen de verschillende instrumenten zouden beide ministeries vaker vragen kunnen stellen als: vormen de instrumenten de juiste mix, versterken ze elkaar of juist niet, wat betekenen ze voor de praktijk van de publieke dienstverlening, voor de burger en voor de professionals.

Aanbevelingen

Beide ministeries kiezen voor een 'lerende aanpak'. Wij hebben het idee dat deze lerende aanpak versterkt zou kunnen worden en daartoe hebben we een aantal leerpunten geformuleerd: maak gebruik van de beleidscyclus, leer van elkaars ervaringen, breng interne samenhang in het beleid aan en ten slotte, maak de samenhang met ander beleid inzichtelijk.