Duurzaamheid intensieve veehouderij

• Conclusies
• Aanbevelingen
• Reactie ministers

Wij hebben onderzoek gedaan naar de intensieve veehouderij. De ministers van LNV en VROM willen deze sector duurzamer maken, zowel in ecologisch opzicht (minder belasting van het milieu), sociaal opzicht (verbetering van de leefomstandigheden van kippen, varkens en kalveren) als economisch opzicht (betere concurrentiepositie voor de sector). Wij zijn nagegaan in hoeverre het de ministers lukt deze ambities waar te maken. We hebben dit beoordeeld aan de hand van drie aspecten: dierenwelzijn, ammoniakuitstoot uit mest, en innovatie van de bedrijfstak.

Conclusies

Het is onzeker of de ambities van de minister van LNV voor de intensieve veehouderij wel binnen de geplande termijn zijn te realiseren. Er is op sommige punten enige vooruitgang geboekt, maar de minister zet de beschikbare instrumenten om verbeteringen in de sector te bereiken, niet voluit in. De minister evalueert bovendien weinig, waardoor de effectiviteit van de instrumenten die wél worden ingezet, onduidelijk is.

Wat het dierenwelzijn betreft, is sinds de jaren negentig de huisvesting van dieren enigszins verbeterd. Dit is niet zozeer te danken aan het Nederlandse beleid, maar vooral aan de Europese regels, die strenger zijn geworden. Nederlandse wet- en regelgeving op het gebied van 'ingrepen' bij dieren (snavelbehandeling, couperen van staarten, aanbrengen van identificatiechips) is herhaaldelijk uitgesteld. De naleving van de geldende regels wordt bovendien niet intensief gecontroleerd.

Op het gebied van de reductie van ammoniakuitstoot hebben de ministers van VROM en LNV sinds 1990 wél resultaten geboekt. De ammoniakuitstoot uit de landbouw is met de helft afgenomen. De Europese doelstelling voor 2010 ligt binnen bereik. De Europese doelstellingen voor maximale stikstofneerslag uit ammoniak op kwetsbare natuur (als gevolg van te hoge ammoniakuitstoot) zijn echter nog niet behaald. Dat zal ook in de nabije toekomst waarschijnlijk niet lukken. De kwetsbare natuur in ons land is zodoende nog onvoldoende beschermd. Zorgwekkend is dat ook in beschermde natuurgebieden sprake is van te veel stikstofneerslag. Dat komt doordat zich relatief veel intensieve veehouderijbedrijven bij deze gebieden bevinden. Het risico bestaat dat de ammoniakemissies uit de melkveesector nog verder zullen toenemen als op termijn de Europese melkquota zouden worden verruimd.

Subsidiëring van innovatieve investeringen binnen de intensieve veehouderij ziet de minister van LNV als een instrument om de overgang naar duurzame productiemethoden te faciliteren. Maar hoeveel van deze subsidies echt effect hebben, is nooit geëvalueerd. Ook worden de resultaten van geslaagde gesubsidieerde projecten niet actief door het ministerie verspreid binnen de sector.

Omhoog

Aanbevelingen

De minister van LNV zou het dierenwelzijnsbeleid en de daarvoor ingezette instrumenten periodiek moeten evalueren. Ook zou de minister moeten zorgen dat de naleving van de dierenwelzijnsregels beter gemonitord en gecontroleerd wordt. Verder moet er snel een 'dierenwelzijnsindex' komen. Die kan gebruikt worden om vleesverpakkingen te voorzien van een etiket met informatie over de mate van welzijn die het dier heeft gehad.

De ministers van LNV en VROM zouden in overleg met de sector nieuwe technieken moeten inzetten voor reductie van de ammoniakemissies van melkvee. Een optie is vernieuwing van stallen. Ook efficiënte inzet van luchtwassers is nodig. De subsidie hiervoor zou afhankelijk kunnen worden gemaakt van de vestigingsplaats van het veehouderijbedrijf. Daarnaast is, om de stikstofneerslag op kwetsbare natuur snel omlaag te krijgen, gebiedsgericht beleid nodig.

Ten slotte zou de minister van LNV regelmatig moeten nagaan wat de resultaten zijn van het subsidiëren van innovaties in de sector.

Omhoog

Reactie ministers

De controle en naleving van dierenwelzijnsregels hebben de aandacht van de minister van LNV. Zij denkt dat de periode tot 2009 nodig is om een bruikbare dierenwelzijnsindex te ontwikkelen.

De ministers van LNV en van VROM gaan in overleg met de sector zoeken naar nieuwe maatregelen en technieken om ammoniakemissies uit melkveehouderijstallen terug te dringen. De subsidie voor luchtwassers is inmiddels gekoppeld aan de vestigingsplaats van bedrijven. Er komt ook gebiedsgericht beleid, om te beginnen voor Natura 2000-gebieden.

De minister van LNV zal evaluaties laten uitvoeren naar de mate waarin innovaties verspreid worden binnen de sector en naar de effecten van innovaties op duurzaamheid.

Omhoog