Implementatie Kwaliteitswet zorginstellingen

Onze belangrijkste conclusie is dat de zelfregulering binnen de zorgsectoren niet tot het beoogde resultaat heeft geleid. De zorgaanbieders, zorgverzekeraars en cliënten zijn er tussen 1996 en 2006 onvoldoende in geslaagd een gedeelde visie (kwaliteitskaders met indicatoren en normen) te ontwikkelen over wat moet worden verstaan onder verantwoorde zorg. Daarnaast heeft de zelfregulering in die periode niet bij alle zorgaanbieders geleid tot goed functionerende kwaliteitssystemen.

Wij hebben in ons onderzoek niet goed kunnen vaststellen wat de stand van zaken is van de kwaliteitssystemen. Wel hebben wij kunnen vaststellen dat het aantal certificaten en accreditaties is toegenomen, vaak onder druk van de zorgverzekeraars. Die stellen het certificeren van kwaliteitssystemen in hun contracten met de zorgaanbieders verplicht. Veel zorgaanbieders voldoen overigens aan de eis van certificeren omdat zij anders financieel gekort worden. Zij hebben echter zelf de nodige scepsis over de (veronderstelde) relatie tussen certificeren en de kwaliteit van de zorg. Hoewel de minister certificeren belangrijk vindt, heeft hij het niet willen verplichten. Wij stellen vast dat nu een onduidelijke situatie is ontstaan over nut en noodzaak van certificeren.

Een veronderstelling omtrent systeemtoezicht is dat deze vorm van toezicht minder capaciteit vergt. Volgens ons zal in ieder geval in de aanloopfase naar systeemtoezicht extra capaciteit bij de Inspectie Gezondheidszorg (IGZ) noodzakelijk zijn, omdat IGZ zich per instelling een oordeel zal moeten vormen over de opzet en de werking van de kwaliteitsborging alsmede van de mate waarin er sprake is van good governance. We hebben de uitvoering van dit gefaseerde toezicht onderzocht in de intramurale ouderenzorg en de gehandicaptenzorg. Aan drie voorwaarden voor goed gefaseerd toezicht wordt in deze sectoren niet voldaan. Daardoor is het niet zeker dat de risicoanalyse, nodig voor de eerste fase, goed functioneert.

De minister heeft als doel geformuleerd dat in 2011 iedereen inzicht moet kunnen krijgen in het aanbod en de kwaliteit van (bijna) de gehele zorg. Wij bevelen de minister aan deze doelstelling concreet, specifiek en meetbaar te formuleren. Daarnaast bevelen wij aan een plan van aanpak op te stellen waaruit blijkt welke prestaties de stakeholders moeten leveren en op welk moment. Ten slotte bevelen wij de minister aan duidelijk te maken welke maatregelen hij treft indien de beoogde prestaties en doelstellingen niet worden gerealiseerd.

Wij bevelen de minister verder aan onderzoek te laten doen naar de mate waarin zorgaanbieders beschikken over goed werkende kwaliteitssystemen en op basis daarvan een beleid te formuleren met betrekking tot het niet nakomen van de Kwaliteitswet. Daarnaast bevelen wij aan wetenschappelijk onderzoek te laten doen naar de relatie tussen certificatie van kwaliteitssystemen en de kwaliteit van de zorg.

Wij bevelen de minister aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) een plan van aanpak op te laten stellen waarin wordt uitgewerkt op welke wijze het systeemtoezicht vorm en inhoud kan krijgen, welke voorwaarden daarvoor op welke termijn moeten worden gerealiseerd, en welke middelen IGZ daarvoor nodig heeft. Wij bevelen de minister ten slotte aan zich een oordeel te vormen over de benodigde capaciteit van IGZ.

Bij dit onderzoek is een erratum verschenen.

Bijbehorende correspondentie

• Brief Stichting Perspekt aan de Algemene Rekenkamer  (16 juni 2009)
• Brief Algemene Rekenkamer aan de Stichting Perspekt (17 juli 2009) 
• Brief Algemene Rekenkamer aan de Stichting Perspekt - afschrift aan de voorzitter van de Tweede Kamer (17 juli 2009) 
• Brief Algemene Rekenkamer aan de Stichting Perspekt - afschrift aan de voorzitter van de Kamercommissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (17 juli 2009) 
• Brief Algemene Rekenkamer aan de Stichting Perspekt - afschrift aan de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (17 juli 2009)